GIS : گامی فراتر از نقشهها در سال 2024
آموزش جامع و عملی ArcGIS (مقدماتی و پیشرفته) (کتاب الکترونیک)
سیستم اطلاعات جغرافیایی، سامانه اطلاعات مکانی[2]، یا GIS معمولاً کامپیوتری است که به تولید، پردازش، تحلیل و مدیریت اطلاعات جغرافیایی )اطلاعات مکانی(میپردازد. به عبارت دیگر GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمعآوری، ذخیره، تجزیه و تحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (اطلاعات مکانی) را دارد. هدف نهایی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، پشتیبانی جهت تصمیمگیریهای پایهگذاریشده بر اساس دادههای مکانی میباشد و عملکرد اساسی آن به دست آوردن اطلاعاتی است که از ترکیب لایههای متفاوت دادهها با روشهای مختلف و با دیدگاههای گوناگون به دست میآیند. در اين سیستمها اطلاعات مكاني به هر نوع فضايي اشاره میکند. اگر دادههای مكاني مربوط به سطح زمين و يا نزديك به آن باشد، داده جغرافيايي ناميده میشود كه سیستمهای اطلاعات جغرافيايي با دادههایی كه به نحوي با موقعيت جغرافيايي مرتبط است، كار میکند. به عبارت ديگر GIS به جمعآوری، توليد، نگهداري، بازيابي، تجزيه و تحليل دادههایی میپردازد كه در دنياي واقعي فضايي را اشغال نمودهاند. بنابراين کلیه رشتههایی كه بخشي از دادههای خود را از زمين به دست میآورند از كاربران GIS محسوب میشوند. جغرافيا به دليل يكپارچگي و جامعنگری در دادههای جغرافيايي و استفاده از نگرش سيستمي، علاوه بر استفاده از GIS در تحلیلهای جغرافيايي به غناي اين سيستم نيز میافزاید.
آموزش کاربردی ArcGIS در زمینشناسی و معدن (کتاب الکترونیک)
یکی از دلایلی که نویسندگان این کتاب را برآن داشت که به تالیف جنین کتابی انگیزه پیدا کنند این بود که اول اینکه کتابی در این زمینه وجود نداشت و دیگری اینکه وقتی به دانشگاه های مختلف برای تدریس کارگاه های GIS می رفتیم دانشجویان رشته زمین شناسی دوست داشتند که چنین کتابی تالیف شود تا بتوانند یادگیری خود را سرعت ببخشند و دلیل بعدی اینکه کشور ایران با توجه به منابع غنی زمین شناسی و معدن ،نیاز به تکنولوژی های جدید و به روز همچون سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)روز به روز شدیدا احساس می شود.انگیزه اصلی چنین کتابی شاید دوستان زمین شناسی بود که در اطراف و در محل کار ما وجود داشتند و مرتبا از ما می خواستند که چنین کتابی را به رشته تحریر در آوریم .البته در ابتدا قرار بود که فقط کتاب را با رویکرد رشته زمین شناسی بنویسیم ولی بعد از مدتی بخاطر اشتراکات زیادی که در دو رشته زمین شناسی و معدن وجود داشت رشته معدن را نیز به این کتاب اضافه نمودیم.در حین نوشتن کتاب با مشکلات زیادی روبرو بودیم که سعی کردیم با مشورت دانشمندان و محققین زمین شناسی و معدن آنرا برطرف نماییم.بعد از سالها آموزش در زمینه سیستم های اطلاعات جغرافیایی(GIS) در رشته های مختلف سعی شده این کتاب به روش پروژه محور و کاربردی نوشته شود و استاندارد های لازم در این زمینه رعایت شود.در این کتاب هر فصل یک پروژه کاربردی را از صفر تا صد توضیح می دهد.
آموزش کاربردی نرم افزار ساس پلنت SAS.Planet (کتاب الکترونیک)
یکی از دغدغه های پژوهشگران و اندیشمندانی که با داده های سنجش از دوری کار می کنند، بدست آوردن تصاویر ماهوار ه ای به روز و با کیفیت می باشد. همواره این مسئله باعث از بین رفتن هزینه و وقت می شود چرا که این تصاویر به راحتی در دسترس نبوده و برای بدست آوردن آن با مشکلاتی روبرو می شوند. امروزه با گسترش فناوری های نوین خصوصاً در زمینه IT شاهد پیدایش نرم افزار های متن باز قوی هستیم که این مشکلات را برطرف می نمایند. نرم افزار های متن باز در حوزه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در حال گسترش می باشد. یکی از این نرم افزار ها، نرم افزار قدرتمندSAS.Planet است. با توجه به نیاز فعلی جامعه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در ایران نیاز دانستیم که این نرم افزار را در قالب یک کتاب عرضه نماییم. این کتاب به نحوی نوشته شده که کاربران بتوانند به آسانی آن را درک و در پژوهش های خود بکار ببرند. نویسندگان این کتاب بعد از نوشتن ده ها کتاب در زمینه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، این کتاب را تقدیم به تمامی دانشجویان، اساتید و پژوهشگران مینمایند.
اصول سنجش از دور راداری و کاربرد آن در علوم جغرافیایی
امروزه با پیشرفت ماهوارهها و تکنیکهای سنجش از دور، تصویربرداری راداری نیز به طورگستردهای در حال تحول است. با توجه به ویژگی منحصر فرد این تصاویر، کاربردهای متنوعی در حیطه علوم جغرافیایی پیدا کرده است. تاکنون کتابهایی محدودی در زمینه سنجش از دور راداری به رشته تحریر در آمده است که علی رغم پربار بودن، نتوانسته اند به خوبی این علم را آموزش دهند. در این کتاب سعی شده که مطالب پیچیده تخصصی با نثری روان و ساده به نگارش درآید، تا آنجا که این علم را برای تمامی دانشجویان و پژوهشگران علوم مرتبط بدون توجه به سطح معلوماتی آنها، کاملا روشن سازد.
این کتاب در 7 فصل تدوین شده است به این ترتیب که ابتدا در فصل اول بر روی طیف الکترومغناطیس و امواج راداری بحث می شود به مرور و در فصول بعد ضمن اشاره ای نسبتا جامع و کامل به نحوه تصویربرداری سیستمهای راداری، مبانی پلاریمتری راداری و تداخل سنجی راداری مورد بحث قرار میگیرد. سپس در سه فصل پایانی به چندین مورد از کاربردهای تصاویر رادار در علوم جغرافیایی اشاره خواهد شد.
امید است انتشار این کتاب مورد استفاده دانشجویان واقع شده و بعنوان یک منبع مفید درسی به آنها کمک کند و در عین حال مورد استقبال پژوهشگران عرصه علوم جغرافیایی واقع شود و گامی هرچند کوچک در اعتلای دانش سنجش از دور راداری در کشور محسوب شود.
اقتصاد کشاورزی در توسعه شهری
توسعه فیزیکی شهرها فرآیندی است پویا که طی آن محدوده فیزیکی و کالبدی شهرها در جهات عمودی و افقی از حیث کمی و کیفی افزایش مییابد و اگر این روند سریع و بیبرنامه باشد، سیستمهای شهری دچار مشکلات زیادی در آینده خواهد شد. با توجه به مهاجرت روزافزون انسانها از نقاط روستایی اطراف شهرها و یا نقاط دیگر که باعث افزایش تقاضای این افراد برای زمین شهری به منظور سکونت شده است و اگر نظارت بر این ساخت و سازها صورت نگیرد، علاوه بر از بین رفتن زمینهای مرغوب کشاورزی، شهر را با بحرانهای اقتصادی اجتماعی و محیطی مواجه میکند. به بیان دیگر شهرها در گسترش و توسعه فیزیکی خود بر محدوده خود میافزایند و زمین اطراف و پیرامون خود را تصرف میکنند و هرچه قدر این تحولات سریعتر و بدون برنامه باشد، تغییر در میزان کاربریهای اراضی شهری نیز سریع و بدون برنامهتر خواهد بود و مشکلات فراوانی چون ترکیب نامناسب و ناهمگون کاربریها، عدم دسترسی مناسب به خدمات ابتدایی شهری و استفاده نامناسب و غیر اصولی از اراضی و نهایتاً تخریب محیط زیست را به وجود میآورد. کشاورزی یکی از بخشهای مهم اقتصادی در تمام کشورها و به خصوص کشورهای درحال توسعه میباشد. بر اساس آخرین گزارشات سازمان خوار و بار جهانی (فائو) نزدیک به 40 درصد از جمعیت فعال اقتصادی جهان در بخش کشاورزی اشتغال دارند که اغلب این جمعیت در کشورهای در حال توسعه سکونت دارند و معیشت آنان از بخش کشاورزی تأمین میشود. گسترش کالبدی یا فیزیکی روزافزون سکونتگاهها اعم از شهری و روستایی که امروزه در کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه شتاب فزایندهای یافتهاند، امری اجتنابناپذیر است.که بعضا بشکل ارگانیک در طول زمان خصوصا در مورد سکونتگاههای روستایی مشاهده میشود.که از جمله پیامدهای آن تغییر کاربری اراضی بخصوص کاربریهای مولد در بخش کشاورزی خواهد بود.
بر اساس نتایج تحقیقاتی که در سال 1977 توسط سـازمان ملـل متحـد منتشـر شـد، 71کشـور از 114 کشور در حال توسعه بر این عقیده بودهاند که توزیع فضایی جمعیت آنها غیر قابل قبول بوده و از ایـن رو به اصلاحات اساسی برای ایجاد تغییرات قابل توجـه در توزیـع فضـایی و جابـه جـایی داخلـی جمعیـت پرداختهاند 24 کشـور یـا در واقـع 20 درصـد ایـن کشورها، براین عقیده بـودهاند کـه نحـوهی توزیـع جمعیت در کشورشان تا حدی غیرقابل قبول بـوده و در خــور مداخلــه و سیاســتگذاری اســت. این روند کماکان وجـود دارد، بهطوریکـه امروزه در ایران، شبکه شهری عملکرد سلسله مراتبـی نداشته و شمار کانونهای زیسـتی، توزیـع فضـایی و حجم جمعیتی آنها از یـک نظـام کـارکردی سلسـلهمراتبی تبعیت نمیکند، و شبکهی شهری هـم چنـان در جهت تمرکزگرایی در حال تحول اسـت. اینک با توجه بـه شـلوغی بـیش از حـد شهرهای بزرگ و مشـکلات ناشـی از آن و هزینـهی گــزاف احــداث شــهرهای جدیــد در ایــران و عــدم موفقیــت کامــل آنهــا و همچنین تقویت شهرهای اقمـاری کـه خود در دراز مـدت منجـر بـه تمرکزگرایـی و فشـار بیشتر بر مادرشهرها میشود؛ یکی از بهترین ایدهها، جهت تمرکززدایی و توسعهی همه منـاطق کشـور و تقویت یک شبکهی منظم شهری - روستایی، ایجـاد شهرهای کوچـک اسـت. زیـرا شهرهای کوچک روستایی با ایجاد فرصتهای شغلی غیر زراعی و ارائـه خـدمات مـورد نیـاز، در کـاهش مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگتر، نقش مـوثری ایفاد نموده و زمینه توزیع متعادل جمعیت، امکانات و سرمایه را فراهم میآورند. چنین رویکردی امروزه در قالـب راهبــــرد کارکردهــــای شــــهری در توســــعه روستایی مطـرح اسـت،که ایجـاد شـهرهای کوچک را در پیوند کارکردی با حوزههای روسـتایی محور قرار میدهد. اصـولاً در صـورت توجـه بـه شـهرهای کوچـک مشکلات کمبود مسکن، بیکاری، ترافیـک و غیـره در شهرهای بزرگ کـه بیشـتر بـه دلیـل عـدم توجـه بـه عملکرد چنین شـهرهایی اسـت تـا حـدودی تعـدیل خواهد شد.
امنیت شهری و توسعة پایدار با نگاهی به جایگاه مدیریت شهری در چشم انداز شهرهای آینده
[real3dflipbook id='4']
در گفتارها و نظریه های اندیشمندان نیز، امنیت جایگاه رفیعی در زندگی بشر دارد و اگر همة کششها و کوششها را در حیات نوع بشر برای رسیدن و تأمین امنیت و آرامش بدانیم سخنی به گزاف نگفتهایم. امنیت بهعنوان یکی از نیازهای مهم و به عبارت دقیقتر اصلیترین نیاز بشر است و از اینرو، انسانها در طی تاریخ برای رهایی از تهدیدات مختلف طبیعی و انسانمحور و رسیدن به احساس امنیت و آرامش تلاشها و اقدامات زیادی انجام دادهاند. اما در قرن حاضر با بروز مسائل زیست محیطی، دغدغة عمده و اصلی همة کشورهای دنیا یافتن راهکارها و تدوین سیاستهایی برای حل این مسائل و رسیدن به توسعة پایدار است. از آنجا که، شهرها بیشترین مصرف کنندة انرژی و تولیدکنندة آلودگی در بین سکونتگاههای انسانی هستند، بیشتر مورد توجه هستند. لذا، تدوین سیاستگذاریها باید بهگونهای باشد که سازوکارهای هماهنگی میان دولتهای ملی و محلی ایجاد کند. از اینرو، برنامة جدید شهری خواستار همکاری جدید و تقویت شده بین «دولتهای مرکزی، محلی وشهروندان» است تا بتوان بحرانهای شهری را سامان داد. امروزه شهرها بهعنوان مکانهای زیست بشر آنچنان جایگاهی یافتهاند که توسط مدیریتی مستقل اداره میشوند. در این راستا، شهرها نیازمند مدیریتی هستند که بتواند زمینة ارتقاء کیفیت زندگی ساکنین شهری را در راستای توسعة پایدار شهری فراهم آورد. بدین ترتیب، شوراهای محلی بهعنوان تنها نهادهای محلی موجود در شهر که ارتباط نزدیکی با زندگی شهروندان شهری دارند، میتوانند نقش بسیار زیادی در توسعة پایدار شهری داشته باشند. از اینرو، شهرداری و شوراهای شهر بهعنوان بارزترین نهادهای محلی و مهمترین جلوههای تمرکززدایی، نماد متبلور حضور جدی مردم برای تعیین سرنوشت خویش هستند که در صورت نهادینه شدن جایگاه آنها در ساختار حاکمیت بهعنوان هماهنگ کنندة دستگاههای اجرایی در این شهرها میتوانند نقش ارزندهای در امنیت اجتماعی شهرها داشته باشند. بر این بنیاد، درک پایداری شهرها به یک فرآیند گفتگو، از طریق ساختن اجماع و تصمیمات آگاهانه، بین مسئولان و بازیگران اجتماعی محلی، منطقهای، ملی و حتی فرامنطقهای، در انتخاب یا تصمیمات مربوط به شهر، نیاز دارد. از اینرو، سهم اصلی این کار در این است که پایداری را بهعنوان یک اصل راهنما در تصمیمگیری در تمام ابعاد مختلف آن با توجه به نیازهای جامعة شهری درک کنیم. در همین راستا، بسیاری از شهرهای جهان برای دستیابی به توسعة پایدار، راهکارها و سیاستهای تحقق شهر پایدار را در دستور کار دارند. با این حال، شهرها اگر به سمت پایداری طراحی شوند، از پتانسیل بالایی برای جلوگیری و برطرف کردن مشکلات آب و هوایی، آلودگی و کمک به رونق زندگی انسانها برخوردار هستند. زیرا، شهرهای پایدار میتوانند به سرعت در اجرای راهحلهای مناسب، مؤفق عمل کنند. بنابراین، شکلگیری شهرهای پایدار در چشمانداز شهرهای آینده «نیازمند دانش جامع، مدیریت یکپارچه شهری و مشارکت شهروندان» است. در این کتاب هدف درک ارتباط بین امنیت شهری با روند توسعة پایدار و لزوم امنیت پایدار شهری، شناخت شاخصهای مناسب اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، زیستمحیطی، امنیتی، و ارائه کلیات برنامهریزی برای توسعة امنیت پایدار شهری است. شایان ذکر است، این کتاب یک رویکرد تازه برای اندیشیدن در مورد شهرهای آینده ارائه میدهد و از این نظر که به بیان چالشهای پیش روی شهرهای آینده میپردازد، حائز اهمیت است. بهطوریکه اثر حاضر در پی ارائه برنامههای بهتری برای مدیریت شایسته و مؤثر در شهرها است. بهگونهای که بهترین برنامة نویسندگان برای پایداری شهرها، ترویج توسعة عادلانهتر فضای شهرها است. این نوع توسعه، فرصتی یکسان برای همة شهروندان فراهم میکند. همچنین کتاب حاضر در پی بررسی چالشهای پیچیدة شهری بوده که شهرها را ناپایدار کردهاند و با ارائه سناریوهایی به دنبال ترسیم آیندة پایدار در شهرها است. این کتاب برای دانشجویان مطالعات شهری، برنامهریزی شهری، جغرافیا و همچنین متخصصان برنامهریزی، سیاستگذاران، وزارت کشور، فرمانداری، شورای شهر، شهرداری و طرفداران پایداری در سراسر ایران جذاب خواهد بود. به منظور دستیابی به این مهم، کتاب حاضر در قالب چهار فصل به صورت زیر سامان یافته است: فصل اول: امنیت در فضاهای شهری فصل دوم: توسعة پایدار و پایداری شهری (توسعة عادلانه فضای شهر) فصل سوم: چشمانداز شهرهای آینده فصل چهارم: شهرها چگونه مدیریت شوند (با نگاهی به جایگاه مدیریت شهری)برنامه ریزی فیزیکی ذخیرهسازی اقلام ضروری در زمان بحران (جستاری کامل در طراحی انبار بر اساس اصول مدیریت بحران در مقیاس محله)
کتاب پیش رو درباره طراحی انبار و ارزیابی عملکرد آنها به همراه نمونههای کاربردی و ابزارهای حمایتکننده است که جمعآوری جامعی از نتایج تحقیقات دانشگاهی در زمینة دستهبندی سیستماتیک ساختاری آنهاست. روند کلی طراحی انبار، واکاوی گشته و در این میان ابزارها و تکنیکهای مورداستفاده در طراحی آنها بررسی شده است.
در این کتاب تلاش شده تا از اصول مدیریت بحران در طراحی انبارهای ذخیرهسازی اقلام ضروری ازجمله آب، غذا، دارو، پوشاک و سوخت استفاده شود. مساحت، ابعاد، فرم و محل قرارگیری، سرانه فضای موردنیاز انبار و نوع اقلام ذخیرهشده در شرایط گوناگون، ابعاد طراحی و اجرایی مختلفی را میطلبد. تاکنون محققان و صاحبنظران با تخصصهای گوناگون، از زوایای خاصی به طراحی انبار پرداختهاند که سعی بر آن شده تا از تمامی ابعاد مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد.
در بخش اول کتاب به بیان تعاریف، مضامین، اهداف مدیریت بحران و حوزههای آن و اصطلاحات رایج در بحث بحران، مدیریت بحران، اصول برنامهریزی، تعریف شهر، مدیریت شهری، محله و درنهایت به معماری و استحکامات دفاعی پرداخته میشود. در این راستا با تأکید بر نحوه طراحی تونلهای لجستیکی بهعنوان نمونهای قابلپذیرش جهت طراحی سازههای زیرزمینی انبارها و پس از آن به معرفی انبار و ملاحظات خاص مکانیابی انبار، انواع انبارها، اصول مدیریت بحران در انبارها (مواد غذایی، دارویی و...)، پرداخته شده است. در ادامه به شرح مبسوطی از ملاحظات مرتبط با انبارهای اقلام اساسی؛ ازجمله ملاحظات طبیعی، اقتصادی، امنیتی- سیاسی، انسانی و غیره پرداخته شده است.در انتها نیز اهمیت و ضرورت مدیریت بحران در مدیریت حفظ اقلام ضروری برای هرچه کمتر کردن تلفات ناشی از کمبود نیازهای اولیه برای تداوم حیات، ذکر گردیده است.
بخش دوم کتاب به بررسی طراحی ساختمان در سبکهای مختلف معماری، انواع فرم و ترکیب آنها پرداخته است. تعیین فرم هندسی بنا، موقعیت و ابعاد بازشوها، نحوه دسترسیها و پیشبینی فضای امن بهصورت چند عملکردی برای هر ساختمان بسیار نقش تعیینکنندهای در شرایط اضطراری دارد و موجب حفظ جان مردم و کاهش آسیبپذیری و مدیریت بهینه در شرایط بحران میگردد.
بخش سوم کتاب به بررسی سند چارچوب و راهنمای طراحی شهری، معماری بیرونی و داخلی انبار، طراحی و اجرای فضاهای داخلی و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر و ارتباط ساختمان با اطراف، انواع حجم ساختمان، انواع فرم و سازماندهی، و هر آنچه مربوط به پلان ساخت انبار میشود، پرداخته شده که بررسی این عوامل به این علت مهم و حیاتی است که هر انبار باید بهضرورت کارکرد خود و محیطی که در آن ساخته میشود سازماندهی فضایی، فرم، پلان و دیگر عوامل بهصورت جداگانه مطالعه شود تا هر یک بهتنهایی نوعی از انبار بهینه برای کارکرد مخصوص به خود باشد. لذا باید توجه داشت که نمیتوان فرمی ثابت را بهعنوان طراحی مخصوص انبار تلقی نمود و در همه شرایط از آن استفاده کرد.
در بخش چهارم کتاب پلان داخلی انبار برای تسهیل در انبارداری و حفظ و نگهداری کالا بررسیشده و مواردی را که در مواقع بحرانی باید در سریعترین زمان ممکن به دست افراد خسارتدیده رسانده شود، موردتوجه قرار گرفته است. در بسیاری از موارد استقرار نامناسب یا عدم پیشبینیهای کارشناسانه در زمینة طراحی پلان انبار اقلام اساسی و ضروری برحسب فرم، شعاع عملکرد، حساسیت، سازگاری، نظام ارتباطات، نفوذپذیری، گردش کار، انبارگردانی و سایر موارد، خسارات و تلفات را مضاعف نموده و ضربات سنگینی بر پیکره جامعه بحرانزده وارد میآورد.
بخش پنجم به بررسی مساحت انبار و ارتباط مساحت با جمعیت ساکن محله و از طرفی نحوه توزیع کالا در زمان بحران پرداخته است، این مهم از این بابت مورد توجه و مطالعه قرار گرفت که در زمان بحران مردمی که دچار سانحه شدهاند از لحاظ روحی و روانی به هیچ عنوان شرایط ثابتی ندارند از این رو نباید انتظار داشت که توزیع کالای ضروری که لازمهی تداوم حیات افراد است را با شیوههایی معمولی و طبق روال عادی بدست آنها رساند.
پارامترهای مؤثر بر سیلخیزی (به همراه آموزش مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS)
شکر و سپاس بیکران خدایی را که خود بود و هیچچیز جز او نبود، اراده فرمود زمین و آسمان را آفرید و انسان را گل سرسبد آفرینش قرارداد به او علم کتابت آموخت و فرستاده خود را به کلمه خواندن مورد خطاب قرارداد، با نازل کردن کتابش چراغ راهنمایی برای هدایت بشر فرستاد تا بتواند در زمینه کسب علم و معرفت و شناخت هستی از آن استفاده کند. یکی از عناصر خلقت که از دیرباز تعیینکننده سبک و رفتار زندگی موجودات بهویژه انسان بوده آب است. کمبود آن باعث خشکسالی، قحطی، فقر، مهاجرت و غیره بوده، بهاندازه باریدن آن نیز برکت و آبادانی را به همراه داشته است. در سالهای اخیر با افزایش جمعیت و صنعتی شدن و افزایش آلایندههای مخرب محیطزیست و همچنین گرم شدن کره زمین، تخریب لایه ازون، ناهنجاریهای جوی از قبیل النینو و لانینا که به همراه خود سیل و خشکسالی را دارند توجهبه سمت آگاهی از این مخاطرات و پیشگیری و کنترل آنها و همچنین شناخت مکان و زمان دقیق وقوع آنها زیادتر شده است. یکی از مهمترین مخاطرات طبیعی سیل است. سیل به شرایطی اطلاق میشود که حجم عظیمی از آب به دلایل مختلفی جاریشده و زمینهایی را که در شرایط عادی زیر نفوذ آب قرار ندارند را در برگیرد. توجه به تغییرات مکانی و زمانی بارش و همچنین پتانسیل سیلخیزی مناطق مختلف، اطلاع از احتمال وقوع و یا دوره بازگشت سیلابها و همچنین اطلاع از محدوده گسترش سیل میتواند برنامه ریزان و متخصصان کشور را در زمینه راهکارهای کنترل سیل یاری نماید. نگرش دقیق و منطقی بیان آنچه در یک مکان به وقوع میپیوندد و مکانی را از مکان دیگر متمایز و مشخص میگرداند تخصص ویژهای لازم دارد. یکی از علومی که میتواند بادید کلی به بررسی و شناخت هرچه بهتر مخاطرات طبیعی ازجمله سیل بپردازد جغرافیا است. جغرافیا به همه پدیدههایی که باهم در داخل یک مکان و تحت شرایط و اصول معینی شکل میگیرند نظم و اعتبار میبخشد و روابط منطقی بین این پدیدهها را برقرار میسازد. لذا با گام برداشتن در تألیف این کتاب به دنبال معرفی کلینگری در مطالعات مخاطرات محیطی همچون سیل بودیم. کلینگری به این معنا که در مطالعات گذشته در ارتباط باسیل متخصصان بیشتر به دنبال بررسی سیل از دیدگاه تخصص خود بوده و کمتر کارهای مشترک برای مطالعه این امر مهم دیده میشود برای مثال یک هیدرولوژیست و یا آبخیزدار سیل را بیشتر با استفاده از پارامترهای فیزیکی سطح حوضه مانند شیب، شکل حوضه، پوشش گیاهی و غیره بررسی میکند و آب و هواشناس سیل را از دیدگاه آنچه در اتمسفر روی میدهد بررسی میکند مانند بررسی سینوپتیکی الگوهای بارانهای فرین و مخرب که منجر به سیل میشوند. عدم هماهنگی بین تخصصهای مختلف عاملی بر عدم آگاهی از زمان و مکان دقیق وقوع سیل و راهکارهای مدیریتی آن شده است. آگاهی از اینکه منشأ بارشهای سیلآسا در یک حوضهای از کجا است این امکان را فراهم میکند تا بتوان زمان و مکان وقوع دقیقتر آن را پیشبینی کرد؛ یعنی زمانی که ما بدانیم بارشهای فرین یک حوضهای عمدتاً حاصل سیکلونهای مهاجر مدیترانه میباشند؛ و بدانیم که این سیکلونها در چه فصل از سال عمدتاً شروع به فعالیت میکنند و در چه شرایط جغرافیایی ناپایداری را به همراه دارند، میتوانیم از چند روز قبل احتمال وقوع یک بارش سنگین و سیلآسا را پیشبینی کنیم؛ و علاوه بر آن با شناخت عوامل اثرگذار بر روی سیل در سطح حوضههای آبخیز به روشهای نوین نرمافزاری و مطالعات میدانی میتوانیم مناطقی که در برابر بارشهای سنگین آسیبپذیر هستند را شناسایی کرده و تدابیر مدیریتی و آبخیزداری ویژهای را اتخاذ نماییم. تاکنون کتابهای مفیدی تحت عناوین مختلف در ارتباط با سیل ترجمه و تألیف شده است، کتاب حاضر تحت عنوان پارامترهای مؤثر بر سیلخیزی است که مشتمل بر هشت فصل میباشد. فصل اول به تشریح مفاهیم کلی، تعریف سیل و دلایل وقوع آنهم در زمینه طبیعی و هم انسانی و متغیرهای اصلی در رابطه با مطالعه سیل و پیشرفتهای رایانهای اشاره دارد. در فصل دوم چرخه هیدرولوژی، اجزای مختلف اتمسفر و ویژگیهای هر یک همچنین چگونگی طبقهبندی کردن الگوهای سینوپتیکی فشار هوا که منجر به سیل و بارشهای فرین میشوند توضیح دادهشده است. فصل سوم بیشتر در رابطه با دادههای هیدرولوژی و آب و هواشناسی و چگونگی بازسازی و بررسی همگنی آنها و همچنین تخمین بارش در سطح حوضه است. فصل چهارم اختصاص به پارامترهای فیزیکی و آب و هواشناسی که در سیلخیزی مؤثر هستند دادهشده است علاوه بر آن به روشهای PMP، DAD، IDF و VDF نیز اشارهشده است. فصل پنجم اختصاص به روشهای محاسبه دبی رواناب و هیدرو گراف سیل دارد، فصل ششم که فصل اصلی این کتاب نیز است به معرفی و آموزش مدل بارش- رواناب HEC-HMS میپردازد. این مدل در حال حاضر مورداستفاده خیلی از طرحهای پژوهشی محققان است. فصل هفتم به روشهای مختلف شبیهسازی با استفاده از مدل و محاسبه پارامترهای لازم برای شبیهسازی و واسنجی میپردازد.
فصل هشتم اختصاص به مدیریت و برنامهریزی سیل دارد علاوه بر این به همراه این کتاب سه نرمافزار HEC-HMS، CN Calculator و نرمافزار NetCDF برای باز کردن فایل دانلود شده دادههای دوباره پردازششده ترازهای مختلف جو در محیط Excel در یک لوح فشرده پیوست شده است.
پردازش تصاویر سنجش از دور در محیط MATLAB
اینک که شما در حال خواندن این عبارات هستید، در واقع از روش سنجش از دور استفاده میکنید. چشمان شما به عنوان سنجندههایی عمل میکند که نسبت به بازتاب نور از این صفحه واکنش نشان میدهند. این اطلاعات توسط کامپیوتر مغزتان تحلیل و تفسیر شده و شما میتوانید با جمعبندی حروف سازنده عبارات توضیحاتی را در مورد خطوط تیره این صفحه بیان کنید. علاوه بر این میتوانید تشخیص دهید که این کلمات جملاتی را تشکیل میدهند و شما به تفسیر اطلاعاتی که توسط این جملات انتقال داده میشوند میپردازید.
در اغلب متون علمی پاسخ سؤالاتی از قبیل: علّت استفاده، مزایا و ویژگیهای دادههای سنجش از دور را به سادگی میتوان یافت. اما این سؤال که آیا سنجش از دور علم، هنر و یا فناوري است، مطرح میشود. چراکه روشهای مرتبط با تحقیق در هرکدام از این سه دیدگاه کاملاً متفاوتاند. در بسیاري از منابع ترجیح داده میشود که سنجشازدور را با صورت" علم و هنر به دست آوردن و تفسیر اطلاعات در مورد اشیاء، نواحی و یا پدیدهها از طریق تجزیه و تحلیل "تعریف نمایند(جنسن ، 2006).
با این حال سنجشازدور ترکیبی کامل از علم، فناوري و هنر است. لیلسند و همکاران( ٢٠٠٧ ) سنجشازدور را " علم،فناوري و هنر به دست آوردن اطلاعات در مورد اشیاء، سطح، یا پدیدهها بهوسیله تحلیل دادههای اخذ شده از وسایلی که در تماس مستقیم با شیء، سطح و پدیده تحت بررسی نباشد" تعریف میکنند. سنجش از دور دانش پردازش و تفسیر تصاویری است که حاصل ثبت تعامل انرژی الکترومغناطیس و اشیاء میباشند (سابینز، 1997). سنجشازدور بر سنجیدن اشیاء از مسافتی خاص، یعنی تشخیص و اندازهگیری ویژگیهای یک جسم بدون تماس بالفعل با آن جسم، دلالت دارد(هارپر و همکاران، 1983). علوي پناه و همکاران( ٢٠١٠ ) نموداري مفهومی از ترکیب علم، هنر و فناوري را در سنجشازدور ارائه داده است.