تاب آوری…راهنمای تربیت و پرورش دانش آموزان تاب آور (کتاب الکترونیک)
دوران کودکی و نوجوانی در زندگی انسان از اهمیتی ویژه برخوردار است. در این دوران می توان بنای یک زندگی سالم و سعادتمندانه را پی ریزی کرد. در شکل گیری این امر مهم، والدین و معلمان نقش بسیار مهم و کلیدی بر عهده دارند. لذا بر والدین و مربیان لازم است که در این زمینه دانش و مهارت های مورد نیاز را فرا گیرند، چرا که بسیاری از مشکلات رفتاری و اختلالات عاطفی- روانی دوره بزرگسالی، ریشه در مسائل رشدی و تربیتی دوران کودکی و نوجوانی دارد. نتایج تحقیقات و شواهد داخلی و بین المللی حکایت از این واقعیت دارد که یکی از مهارت های مورد نیاز انسان برای مواجهه صحیح و کارآمد با مشکلات زندگی، کسب و تقویت مهارت تاب آوری است.
تابآوری روند تدریجی از رشد و گسترش ظرفیتهای فردی است که در مواجهه با چالشهای هیجانی، اجتماعی و زیستی زنـدگی شکل میگیرد. وقتی فرد با مسائل و مشکلات زندگی مواجه میشود تابآوری را به اشکال مختلفی مانند انعطافپذیری در برابر سختی، دوباره از جا برخاستن و با مقاومت به راه خود ادامـه دادن نشان میدهد. توان تـابآوری هر فرد به مجموعهی باورها، مهارتها و حمـایتهایی که دریافت میکند، بستگی دارد. این توانایی درنتیجه تجربیات زندگی و شناخت ظرفیتهای حمایتی فرد رشد و گسترش مییابد و به شکلگیری هرچه بیشتر پاسخهای تابآورانه در او منجر میشود. آموختن اینکه چگونه میتوان تابآور بود، رشد عزتنفس و خوشبینی را در فرد ایجاد میکند. تابآوری شامل مجموعهای از ظرفیتهای فردی و روانی است که فرد به کمک آنها میتواند در شرایط دشوار مقاومت کند و دچار آسیبدیدگی نشود و حتی در تجربهی این شرایط مشکلآفرین یا بحرانی خود را به لحاظ شخصیتی ارتقاء بخشد. تابآوری افراد را توانمند میسازد تا با دشواریها و ناملایمات زندگی و شغلی روبهرو شوند، بدون اینکه آسیب ببینند و حتی از این موقعیتها برای شکوفایی و رشد شخصیت خود استفاده کنند.
نکته مورد توجه در این زمینه این است که تاب آوری در کنار سایر توانایی های درونی و مهارت های اجتماعی انسان باعث تقویت و توسعه تعامل او با محیط می شود و به عنوان یک ویژگی مثبت و ظرفیت روانی تلقی می گردد. نتیجه اینکه در هر سنی که باشید، تاب آوری سازه ای شناختی و قابل آموختن است. بدین معنی که تاب آوری اگر چه تا حدی به زمینه ذاتی احتیاج دارد، ولی از طریق تمرین، آموزش، یادگیری و تجربه حاصل می شود. پس اگر فکر می کنید که در زمینه تاب آوری نیاز به تقویت دارید، مهارت های خود را برای تاب آور شدن پرورش دهید.
افراد ضعیف با تابآوری پایین هنگامیکه چیزی درست پیش نمیرود، عقبنشینی میکنند و روحیه خود را از دست میدهند. برعکس افراد تاب آور، کنترل نیروهای درونی خود را به دست میگیرند که این امر به آنها کمک میکند بعد از شکست یا مواجهه با چالشهایی مانند از دست دادن شغل، بیماری، فاجعه یا مرگ یک عزیز، دوباره بهجای اول بازگشته و قوای خود را تجدید کنند. اگر افراد، تاب آور نباشند ممکن است بر روی مشکلات و پیامدهای منفی آن متوقف شوند، قربانی شوند و یا مکانیسمهای مقابلهای ناکارآمد مانند خشونت علیه خود و دیگران، خودکشی و سوءمصرف مواد را در پیش بگیرند.