شهرسازی مبتنی بر دفاع غیرعامل
انسان از ابتدای خلقت و آغاز زندگی خود در این جهان با پدیده تهدید روبرو بوده است و لذا همواره تلاش نموده تا در برابر تهدیدات از خود محافظت نماید. علاوه بر آن وی ناچار گشته بهموازات پیشرفت ماهیت و فناوری تهدیدات، شکل و ماهیت دفاع در برابر تهدیدات را نیز تغییر و ارتقا بخشد. پیشرفت فناوری در حوزه نظامی تهدیدات را به سایر حوزههای زندگی بشر تسری داده و بهاینترتیب واژه تهدید امروزه به یک مفهوم چندوجهی تبدیل گشته است. یکی از مهمترین وجوه تهدیدات جنگهای کنونی، ضربه به مراکز حساس و حیاتی کشورها در بخشهای نظامی و صنعتی است و در مقابل نیز ازجمله مهمترین اقدامات تدافعی، جلوگیری از وارد آمدن آسیب به مراکز یادشده و یا محدود نمودن خسارات ناشی از آن است، زیرا انجام اقدامات دفاعی موجب کاهش قابلتوجه هزینههای مربوط به جبران خسارات احتمالی در این مراکز میگردد. ازجمله اقدامات و تدابیر دفاعی مطرح در برابر تهدیدات مذکور، دفاع یا پدافند غیرعامل و بدون اقدامات تهاجمی و بهکارگیری تسلیحات است که اتخاذ آن در مورد مراکز حساس موجب افزایش ضریب امنیتی و کاستن از میزان خسارات وارده به اینگونه مراکز میگردد. پدافند غیرعامل بهعنوان یکی از مؤثرترین و پایدارترین روشهای دفاع در مقابل تهدیدات از قدمتی به بلندی تاریخ بشر برخوردار است، بهطوریکه قبایل بدوی در هنگام منازعات و درگیریها با پناه جستن به غارها و حفرهها و نیز تمدنهای اولیه با احداث قلعه، بارو و جانپناه در برابر تهاجمات دشمن درواقع به شکلهای ابتدایی دفاع غیرعامل می پرداخته اند. تجارب حاصل از جنگهای بینالمللی بهویژه جنگهای اخیر حاکی از انهدام از مراکز حیاتی و حساس واقع در عمق سرزمینها توسط نیروهای متخاصم و لزوم انجام اقدامات دفاعی در برابر اینگونه تهدیدات را بیشازپیش ضروری مینماید.
بهاینترتیب پدافند غیرعامل شامل مجموعه اقدامات غیرمسلحانهای که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیبپذیری، تداوم فعالیتهای ضروری، ارتقای پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات و اقدامات نظامی دشمن میگردد، قادر است مدیریت دفاع در برابر تهدیدات مراکز حساس را ارتقا بخشد.