[real3dflipbook id='6'] سازمان پیمان آتلانتیک شمالی که با هدف اولیه حفظ و تقویت امنیت منطقه ژئوپلیتیکی یوروآتلانتیک در مقابل اتحاد جماهیر شوروی در سال 1949 شکل گرفت، با سقوط پیمان ورشو به­عنوان فلسفه­وجودی­اش­، نه­تنها از بین نرفت بلکه با به­روز کردن راهبردها، با اخذ به­موقع تصمیمات سیاسی، سطح جغرافیایی و مقیاس ژئوپلیتکی فعالیت­هایش در راستای بازآرایی قدرت خود در قرن بیستم را افزایش داد. بررسی تاریخ روابط ­بین­الملل نشان می­دهد خطر کمونیسم در قالب اتحاد جماهیر شوروی و پیمان ورشو اولین نقطه عطف تاریخ ناتو بود که منجر به­ظهور پیمان واشنگتن به­عنوان سنگ­بنای ناتو و پیدایش نسل اول ناتو شد. دومین نقطه عطف، مربوط­به پایان جنگ سرد و تصمیم سران ناتو برای اصلاح مفهومی و ساختاری پیمان برای بقا در نبود فلسفه­وجودی­اش بود که منجر ­به تدوین مفهوم نوین راهبردی در پنجاهمین سالگرد تشکیل پیمان در سال 1999 و رونمایی از نسل دوم ناتو شد. اما حادثه تروریستی یازده سپتامبر در سال 2001 مفهوم نوین راهبردی مذکور را به­سرعت ناکارآمد کرد و زمینه­های لازم برای ظهور نسل سوم ناتو پدیدار شد و درنهایت این سازمان در سال 2010 سومین مفهوم نوین راهبردی خود پس از جنگ سرد را معرفی و از نسل سوم ناتو رونمایی نمود. نسل سوم ناتو، موسع­ترین راهبردهای فعالیت را برای اتحادیه یوروآتلانتیک فراهم کرده که سبب تاریخی­ترین حضورهای فراجغرافیایی ناتو در اقصی نقاط جهان شده­است. این­که روند تحول در تاریخ ناتو از زمان تاسیس تا امروز چگونه رقم خورده­ و چگونه ناتو مفهوم جغرافیا را در راستای کسب قدرت و در تعامل با سیاست بازتعریف کرده­است موضوع کتاب حاضر است. در این کتاب تلاش شده با استفاده از معتبرترین تالیفات روز جهان با موضوع ناتو، با نگاهی انتقادی به روند پیشرفت و توسعه همه­جانبه فعالیت­ها و اقدامات ناتو پرداخته شود. در این زمینه، مهم­ترین دغدغه نگارنده پر کردن خلا تالیفات در ارتباط با سازمان ناتو است چرا­که علی­رغم حضور این سازمان در تمامی مرزهای آبی و خاکی کشورمان و همکاری گسترده با تمامی همسایگان کشور که امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را متاثر می­نماید اما آن­چنان که شایسته­است در داخل کشور سازمان ناتو مورد شناسایی و توجه قرار نگرفته است. فقر ادبیات مرتبط با شناسایی ناتویِ امروزی و بررسی تغییر و تحولات آن و هم­چنین، فقدان بررسی این سازمان از منظر ژئوپلیتیک و تبیین ژئوپلیتیکیِ یکی از مهم­ترین سازمان­های فرامنطقه­ای، مهم­ترین ضروریات تالیف این کتاب به­شمار می­آیند که نگارنده درصدد رفع آن­هاست. بی­شک ضرورت دارد به­طور عام مراکز علمی و دانشگاهی و به­طور خاص مراکز امنیتی و نظامی کشور توجه به این سازمان، رویکردهای نوین آن و هم­چنین تحولات ساختاری و مفهومی آن را بیش­ازپیش مورد توجه قرار دهند. کتاب حاضر در راستای اهداف فوق در سه فصل تدوین شده­است. در فصل اول نویسنده به بررسی تاریخ تحولات ناتو، معرفی نسلهای اول و دوم و هم­چنین تشریح مبسوط نشست­های سران ناتو از سال 2001 میلادی تاکنون و معرفی مشروح نسل سوم ناتو پرداخته­است. در فصل دوم، نسل سوم سازمان پیمان آتلانتیک شمالی با نگاهی ژئوپلیتیکی تبیین و فرآیندها، کارکردها و اهداف ژئوپلیتیکی آن استخراج و معرفی شده­است. در فصل سوم نیز به تفصیل به معرفی ساختار مدنی به­عنوان مهم­ترین تحول نسل سوم ناتو و هم­چنین شناسایی ساختار نظامی این سازمان پرداخته شده­است. اهمیت این کتاب علاوه ­بر تلاش برای جبران کمبود منابع فارسی درباره معرفی رویکردهای نوین ناتو، نیاز محیط­های دانشگاهی و آموزشی کشور است تا شناسایی یکی­از مهم­ترین کنش­گران بین­المللی با رویکرد ژئوپلیتیکی، برای اساتید، دانشجویان و پژوهش­گران، عملیاتی، محسوس و عینی شود. این کتاب می­تواند به­عنوان یک منبع آموزشی برای رشته­های جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی، روابط بین­الملل، علوم نظامی و امنیت بین­الملل، مورد توجه دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری قرار بگیرد.