مصاحبه ی راه حل محور : کاربرد روانشناسی مثبت (کتاب الکترونیک)

فصل اول:

 مقدمه (بررسی اجمالی)

هدف این کتابچه

به مطالعه‌ی مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل، روشی مؤثر، مطمئن و کوتاه برای کمک به دیگران خوش آمدید. این رویکرد به‌جای بحث‌ها و پرسش و پاسخ‌های تخصصی در زمینه‌ی مشکلات، از نقاط قوت و منابع بیمار بهره می‌گیرد. اساساً دو روش برای انجام مصاحبه‌ی مؤثر وجود دارد؛ آنچه گفتمان این دو رویکردِ متفاوت را متمایز می‌کند، ماهیت پرسش‌ها است. برخی سؤالات در مسیر افزایش فهم فرد درباره‌ی اشتباهات و به‌ویژه در زمینه‌ی اکتشاف یا تجزیه‌وتحلیل هر مشکلی صورت می‌گیرد که می‌توانند به‌عنوان مسئله‌محور و مبتنی بر نقص (کمبود) توصیف شوند. در مقابل، سؤالات مبتنی بر نقاط قوت به‌منظور کشف راه‌حل برای بیمار و گسترش آگاهی او از گزینه‌های موجود به کار برده می‌شوند. علاوه بر این سؤالات مبتنی بر نقاط قوت در جهت کشف نقاط قوت بیمار و منابعی است که می‌توانند برای ایجاد راه‌حل استفاده شوند. چگونگی شکل‌گیری و ارائه سؤالات مبتنی بر نقاط قوت برای تسهیل حرکت از «بحث درباره‌ی مسئله» به‌سوی «بحث درباره‌ی راه‌حل» تمرکز اصلی این کتابچه راهنما است.

روش مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل، روش درمانی اقتباس‌شده از درمان کوتاه‌مدت مبتنی بر راه‌حل است. این کار در اصل برای برنامه‌های غیربالینی (غیرروان‌درمانی) در نظر گرفته شده بود؛ اما ارزش آن در هر دو موقعیت بالینی و غیربالینی کاملاً مشخص شده ‌است. مخاطبان این کتابچه‌ی راهنما، متخصصان مراقبت‌های بهداشتی و طیف گسترده‌ای از متخصصان در حوزه‌ی مشاوره یا مشاوره‌ی عمومی است. همچنین این کتابچه‌ی راهنما برای شرکت‌کنندگان در کارگاه‌های مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل نیز مفید است.

در تلاشیم تا با کمک به شرکت‌کنندگان در کارگاه، علاوه بر کسب مهارت بیشتر، سرعتشان نیز افزوده گردد. در چند سال اخیر از آن‌ها درخواست کرده‌ام که برخی مطالب را پیش از شروع کارگاه مطالعه کنند. این آماده‌سازی قبل از کارگاه به‌طور کلی منجر به برگزاری کارگاه‌های پیشرفته‌تر شده است. وقتی زمان کمتری برای بحث درمورد مسائل نظری صرف شود، زمان بیشتری برای بحث درمورد برنامه‌های کاربردی بیمار باقی می‌ماند. به‌طور مشخص، دریافتم که شرکت‌کنندگان آماده، مهارت‌های مصاحبه‌ی بهتری را در جلسات ایفای نقش و تمرین‌های گروهی نشان می‌دهند. این راهنما نمونه‌ای گسترش‌یافته از مطالب خواندنی قبل از کارگاه است که قبلاً به‌عنوان تکلیف ارائه کرده‌ام. این کتاب شامل مطالبی در زمینه‌ی آماده‌سازی کارگاه‌ها و پیشنهاد‌هایی دراین‌باره است و اطلاعاتی دقیق درمورد نحوه‌ی استفاده‌ی مؤثر از تکنیک‌های مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل را ارائه می‌دهد.

آماده شدن برای کارگاه: برای شرکت‌کنندگان

در ادامه پیشنهاد‌هایی برای شرکت‌کنندگان کارگاه آموزشی در زمینه‌ی نحوه‌ی آماده شدن برای آموزش ارائه شده است.

• بخش «سؤالاتی برای تأمل» را مرور کنید و آن‌ها را هنگام خواندن بخش بعدی در ذهن داشته باشید. در این کارگاه پاسخ‌هایی که در جواب به این سؤالات ارائه می‌گردد، بحث و بررسی می‌شود. اندیشیدن به این سؤالات قبل از این کارگاه، باعث ایجاد درک اولیه و بنیانی قوی‌تر برای توسعه‌ی مهارت‌های ساخت راه‌حل خواهد شد.
• در فصل دوم، «راه سریع برای شروع تمرین» را با دقت بخوانید. این بخش مختصر، اطلاعاتی در زمینه‌ی ملزومات رویکرد ارائه می‌دهد. این فصل به شما کمک می‌کند تا درک کنید که مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل چیست. برای به دست آوردن بیش‌ترین استفاده از آموزش‌های خود و همچنین به کار گیری مؤثر تکنیک‌های مبتنی بر راه‌حل، در نظر داشته باشید که چگونه به سؤالات زیر پاسخ خواهید داد.

سؤالاتی برای تأمل بیشتر:

1. تفاوت بین سؤالات مبتنی بر راه‌حل و سؤالات مبتنی بر مسئله چیست؟
2. اهداف منفی کدم‌اند؟ و چگونه می‌توانیم آن‌ها را به اهداف مثبت تبدیل کنیم؟
3. سه ویژگی اهدافِ با شکل‌گیری مناسب چیست؟
4. هدف هر جزء از مدل سه مرحله‌ای ایجاد راه‌حل چیست؟
5. با در نظر گرفتن سبک مصاحبه‌ی خود، چگونه پنج سؤال اولیه‌ی مداخله‌ی خود را از لحاظ سهولت استفاده‌ی بیماران رتبه‌بندی می‌کنید؟

در نهایت به این فکر کنید که هدفی برای رشد شخصی خود انتخاب نمایید. شرکت‌کنندگان کارگاه آموزشی فرصت‌ کار کردن بر اهداف شخصی خود را در جلسات تمرین گروهی خواهند داشت. برای شرکت‌کنندگان علاقه‌مند فرصت‌هایی وجود خواهد داشت تا در مصاحبه‌های نمایشی ایجاد راه‌حل شرکت کنند.

نمای کلی کتابچه

بخش اول: زمینه

فصل دوم خلاصه‌ای از روش مصاحبه‌ی مبتنی بر راه‌حل ارائه می‌شود که به‌عنوان «معرفی سریع» در نظر گرفته شده است. فصل سوم با عنوان «رشد انسان و مدل‌های روان‌شناسی» منعکس‌کننده‌ی علایق پژوهشی‌ام و چهارچوب رویکرد مبتنی بر راه‌حل در زمینه‌ی روان‌شناسی مبتنی بر نقاط قوت از جمله حوزه‌ی ظهور روان‌شناسی مثبت‌گرا است. این فصل بیشتر به مطالب علمی در زمینه‌ی روان‌شناسی اختصاص دارد. معمولاً در کارگاه‌هایم به دلیل محدودیت‌های زمانی به بحث‌های مفصل درمورد این موضوعات نمی‌پردازم. پیوست D توضیح می‌دهد که چگونه استفاده از درمان مبتنی بر راه‌حل را در عملکرد حرفه‌ای خود به کار گرفته‌ام.

بخش دوم: مدل سه مرحله‌ای برای یادگیری مهارت‌های مبتنی بر راه‌حل

فصل چهارم مروری کلی از مدل درمان کوتاه‌مدت مبتنی بر راه‌حل ارائه می‌دهد. فصل پنج تا هفت «چگونگی» استفاده از کتابچه‌ی راهنما را نشان می‌دهد. در این فصل شرح مفصلی از چگونگی طرح سؤالات مبتنی بر نقطه قوت را مطالعه خواهید کرد، سؤالاتی که «بحث درمورد راه‌حل» را بررسی می‌کند و بیماران را قادر می‌سازند تا اقدامات لازم برای بهبود وضعیت خود انجام داده و راه‌حل‌های مناسب برای حل مشکل خود ارائه دهند. در این فصل خوانندگان تشویق می‌شوند تا علاوه بر مطالعه‌ی رویکرد «تکه‌های کوچک و بزرگ[1]»، از آن استفاده کنند. سؤالات راه‌حل ساز (با توجه به اینکه مبتنی بر نقاط قوت هستند) در مقایسه با سؤالات مسئله‌محور، به‌طور قابل‌توجهی دارای خطر کمتری در رابطه با نقاط محرک احساسات هستند. سؤالات مبتنی بر نقاط قوت اغلب به‌طور ذاتی کارآمد هستند؛ به این معنی که خود سؤال برای بیمار کارآمد است و کارآمد بودن آن به درک متقاضی از راهبرد، نظریه یا مدل بستگی ندارد؛ بنابراین خواننده لازم نیست تمامی فصل‌های کتاب را به‌صورت متوالی و پشت سر هم مطالعه کند تا بتواند از این روش بهره گیرد، بلکه می‌تواند مطالعه را از قسمت‌های مرتبط پیش ببرد.

سوابق نویسنده

دکتر رونالد ای. وارنر سی سال در فعالیت‌های بالینی به‌عنوان مشاور دانشگاه Ryerson فعالیت نمود و در سال ۲۰۰۱ بازنشسته گردید. او مربی و مؤسس برنامه‌ی سرتیفیکت در مشاوره‌ی مبتنی بر راه‌حل در دانشکده‌ی کار اجتماعی دانشگاه تورنتو است. رونالد ای. وارنر بیست سال به‌عنوان هیئت‌علمی در برنامه‌ی روان‌شناسی مشاوره در oise / دانشگاه تورنتو فعال است. او همچنین مسئول آزمون حرفه‌ای مبتنی بر راه‌حل است که شورای حرفه‌ای صدور گواهی‌نامه‌ی کانادا برای صدور گواهی‌نامه پیشنهاد داده‌اند. وارنر از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۴ به‌عنوان عضو افتخاری در مرکز مطالعات مشاوره در دانشگاه دورهام بریتانیا خدمت کرده است. او بیش از سی عنوان کتاب در ارتباط با روش درمان کوتاه‌مدت منتشر کرده است.

او از مطب خصوصی خود در کینگستون که در آن ساکن است، آموزش‌های لازم را در سرتاسر استان انتاریو جنوبی و خارج از کشور ارائه می‌دهد. در چهار سال گذشته روش درمانی دکتر وارنر بر درمان اختلال استرس پس از سانحه‌ی سربازان در مرکز نیروهای کانادایی در کینگستون -جایی که او اولین گروه‌درمانی پس از بیماری را تأسیس کرد- متمرکز شده است.

[1]. bits-and-pieces