سازمان تجارت جهانی از دیدگاه حقوق بشر
با توجه به روند افزايش روابط اقتصادي بين المللي و لزوم مبادلات تجاري ميان کشورها، نياز به وجود سازماني جهانی با رويكرد تجاری احساس گرديد. در اين راستا، هرچند تلاشهائي همچون «موافقتنامه عمومي راجع به تعرفه وتجارت» (گات) شكل گرفت، اما اين موافقتنامهها پاسخگوي کامل نياز جوامع بشري نبود. لذا سرانجام سازمان تجارت جهاني با مأموريت نظام دهي و نسقبخشي به روابط تجاري بين المللي پس از هشت سال مذاكره موسوم به دور اروگوئه در سال 1995 تأسيس گرديد.
پس از شكلگيري سازمان تجارت جهاني و تصويب قوانين موضوعي در اين سازمان اين مسأله مطرح شد كه آيا اين قوانين متضمّن قواعد حاكم بر حقوق بشر هستند يا خير؟ در حال حاضر، تعداد زیادی از اسناد بینالمللی وجود دارند که به عنوان منبع هنجارهای حقوق بشر محسوب ميشوند و همگی آنها در جهت «رعایت و حمایت» از حقوق بشر گام بر ميدارند. سازمان ملل متحد به عنوان طلایه دار رعایت و حمایت از حقوق بشر از زمان گنجاندن حقوق مذكور در سند مؤسّس خود؛ یعنی منشور ملل متحد، قطعنامههای مهمي را در این زمینه به تصویب رسانده است. هرچند که چنین امری به معنی تکذیب تاریخ کهن حقوق بشر نیست که شاید قدمتی به درازای تاریخ بشری دارد. برای مثال به رسمیّت شناخته شدن حقوق بشر در منشور ملل متحد منجر به تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر توسط مجمع عموميدر سال 1948 شد.[1]
از آنجایی که این اعلامیه مهمترین مصادیق حقوق بشر از قبیل حقِ حیات، حقّ آزادی عقیده، حقّ آزادي بیان و حقّ آزادی اجتماعات را در خود گنجانده است، به عنوان اساسی ترین منبع حقوق بشر به شمار میرود. از میان حقوق گنجانده شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر، بعضی از آنها از قبیل حقّ داشتن کار و حقّ دسترسی به حداقل معیشت، واجد جنبه اجتماعی و اقتصادی و بعضی دیگر نیز از قبیل آزادی و امنیت فرد انسان دارای جنبه مدنی و سیاسی هستند.
تجارت بینالملل که عبارت است از گردش کالا و تجارت در خارج از مرزهای ملی نيز باید همانند دیگر روابط انسانی قاعدهمند شود که این امر هم به عهده سازمان تجارت جهانی واگذار شده است. به عبارت دیگر سازمان تجارت جهانی وظیفهی اداره و تسهیل نظام تجارت جهانی را به عهده دارد. این سازمان با امضای موافقتنامه دور اروگوئه در مراکش به تاریخ 15 آوریل 1994 شکل گرفت ولی با تصویب موافقتنامههای اروگوئه توسط 76 کشور در تاریخ یکم ژانویه 1995 رسماً تأسیس شد.
البته نباید از نظر دور داشت که طرفداران حقوق بشر، سازمان تجارت جهانی را به خاطر اثرات منفی فعالیّتهای آن بر وضعیت حقوق بشر در بسیاری از کشورها مورد انتقاد قرار دادهاند. آثار منفی سازمان تجارت جهانی بر حقوق بشر از دیدگاه منتقدان بسیار متنوع است. برای مثال قواعد مندرج در «موافقتنامه راجع به جنبههای تجاری حقوق مالکیت فکری»[2] موجب اثرات منفی بر حقّ سلامت شده است. این موافقتنامه، امتیاز انحصاری برای دارو قائل ميشود و در نتیجه قیمت دارو چنان بالا ميرود که برخی افراد قدرت خرید دارو را از دست ميدهند. بعلاوه ميتوان ادعا نمود که آزاد سازی خدمات پیش بینی شده در «موافقتنامه عمومي راجع به تعرفه و تجارت و خدمات»[3] تبعات منفی را در مورد حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به بار میآورد.
سازمان تجارت جهانی از ابتدا علاقهی چندانی به رعايت جنبههای حقوق بشری فعالیتهای خود نداشت. این سازمان از بدو تأسيس و مدّتهای مدیدی بر این عقیده بود که یک سازمان تجاری است و نه یک سازمان حقوق بشری و حقوق بشر را امری ميدانست که باید به سازمانهای دیگر صلاحیتدار در زمینه حقوق بشری سپرده ميشد. از اینرو؛ باید پذیرفت که هدف اصلی سازمان تجارت جهانی فراهم نمودن محلی برای مذاکره، اجرا و حل اختلافات تجارت جهانی است. تصمیمات این سازمان به روش اجماع اتخاذ ميشود و از لحاظ نظری هر یک از اعضا ميتوانند مانع از تصمیمگیری در سازمان مذکور شوند. علاوه بر این، بر خلاف اعمال و تصمیمات دیگر سازمانهای بینالمللی، ميتوان ادعا نمود که تصمیمات سازمان تجارت جهانی مستقیماً بر افراد اثرگذار نبوده؛ بلکه اين دولتهای عضو سازمان هستند كه ميبايست تصمیمات آن را وارد نظام حقوقی خود نمايند.
علیرغم وارد بودن بخشی از انتقادات به سازمان تجارت جهانی نميتوان اثرات مثبت اقتصاد آزاد، جهانیسازی و آزادسازی تجارت را در جهت بهرهمندی از حقوق بشر انکار کرد. در حقیقت، رابطه تنگاتنگی میان حقوق بشر و قواعد تجارت وجود دارد و آزادسازی واقعی تجارت و عمل کردن به قوانین سازمان تجارت جهانی، ميتواند آثار منفی آن بر حقوق بشر را از بین برده و وضعیت حقوق بشر را بهبود بخشد و از این طریق به رعایت و حمایت از حقوق بشر کمک کند.
با این حال، همهی اعضای سازمان تجارت جهانی عضو سازمان ملل متحد نبوده و یا میثاقهای حقوق بشر را به تصویب نرساندهاند و از طرفی، خود سازمان تجارت جهانی نیز، نه عضو سازمان ملل متحد است و نه به معاهدات حقوق بشری پیوسته است. در نتیجه، باید در خصوص این اعضاء و خود سازمان تجارت جهانی به دنبال مبنای دیگری برای رعایت و حمایت از حقوق بشر بود. برای اینکه اعضای مذکور و خود سازمان در رعایت و احترام به حقوق بشر سهیم باشند حقوق بشر ميبايست به قسمتی از حقوق بینالملل عام و یا به عبارتی به عرف یا اصول کلی تبدیل شده باشد. بسیاری از دانشمندان ادعا ميکنند که اعلامیه جهانی حقوق بشر یا حداقل بعضی از حقوق مندرج در این اعلامیه تبدیل به حقوق عرفی شده و از این نظر اعضاء و خود سازمان باید در جهت رعایت و حمایت از حقوق بشر حرکت نمایند.
به نظر ميرسد خود سازمان تجارت جهانی، پذیرفته است که ملزم به اعمال حقوق بشر است. این امر را ميتوان از موضع سازمان تجارت جهانی در مقابل حقوق بینالملل و مسائل غیر اقتصادی استنتاج نمود.
به طورکلی، ميتوان گفت که سازمان تجارت جهانی خود را ملزم به حقوق بینالملل ميداند. ارکان حل اختلاف آن نیز برای تفسیر به دیگر منابع حقوق بینالملل متوسل ميشوند و علاوه بر این، رویّهی قضایی سازمان حکایت از آن دارد که سازمان مذکور برای مسائلی غیر از تجارت از قبیل حمایت از محیط زیست نیز اهمیت قائل است.
البته این نکته را نیز باید یادآور شد که برخی از اقدامات تجاری در راستای رعایت حقوق بشر ممكن است مغایر با قواعد سازمان تجارت جهانی بوده و این امر منجر به مطرح شدن شکایاتی درسیستم حل اختلافات سازمان تجارت جهانی شود. در این زمینه میتوان به نقش حقوق بشر در آیین حل اختلافات سازمان تجارت جهانی اشاره کرد. یکی از ویژگیهای آیین حل اختلافات در سازمان تجارت جهانی این است که مقررات مربوط به حلّ و فصل اختلافات در این سازمان خیلی سختگیرانه هستند و در نتیجه، ارکان حل اختلاف سازمان مذکور نميتوانند در خصوص حلّ اختلافات انعطاف زیادی را از خود نشان دهند.
گر چه این اعلامیه به عنوان یک قطعنامه توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شده و بنابراین فاقد نیروی الزام آور حقوقی است اما با این حال به نظر می رسد که حقوق مذکور در این اعلامیه جنبه الزام آور به خود گرفته اند.
- Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS agreement), 15 April 1994,33 ILM 1197 (1994).
- General Agreement on Trade in Services (Gats) , 15 April 1994 , 33 ILM 1168 (1994).
سازمانهای آینده در عصر هوش مصنوعی
سازمانهای پیشرو
ساکت شُو و خوب گوش کن…
[real3dflipbook id="5"]
اگر در بازار کسبوکار هستی و میخواهی تجارتی را شروع کنی یا شاید هم از سلسلهمراتب شرکتی بالا بروی، به جای درستی آمدی. حالا ساکت باش و خوب گوش کن تا در مسیر موفقیت کسبوکارت، به بالاترین حد ممکن برسی.
اسم من تیلمن فرتیتا[1] است. طبق فهرست 400 نفره فوربس، من صد و پنجاه و سومین فرد ثروتمند در آمریکا هستم. بهعنوان تنها بنیانگذار فرتیتا اینترتینمنت، تشکیلات من رستورانها، هتلها، شهربازیها و آکواریومهای متعددی دارد و اداره میکند. شاید با بعضی از نشانهای تجاری رستورانهای من آشنا باشی؛ نشانهایی از جمله ماسترو[2]، رستورانهای استیک مورتون[3]، کافه رینفورست[4]، چارت هاوس[5]، شرکت میگو بوبا گامپ[6]، غذاهای دریایی لندری[7]، رستوران استیک سالتگرس[8] و 35 نشان تجاری دیگر. درمجموع من مالک بیش از 600 رستوران هستم. من همچنین صاحب 5 هتل کازینوی گلدن ناگت[9] هستم. اگر اینها برایت کافی نبود، من در برنامهی تلویزیونی خودم نیز در شبکهی CNBC به اسم خریدار میلیارد دلاری[10] هنرنمایی کردم.
آهان راستی، اگر نمیدانستی، تیم هوستون راکتس در NBA نیز متعلق به من است.
موقعیت کنونی من با شروع کارم با یک رستوران در شهر کیتی تگزاس فاصلهی زیادی دارد. در این کتاب، میخواهم برخی از ایدهها و راهبردهای کلیدی را به اشتراک بگذارم که از آنها در ساخت امپراتوری سرگرمیای که سراسر جهان را پوشش داده، استفاده کردم.
برای این کار، دوست دارم با یک هشدار شروع کنم:
دقیقاً شبیه من باش؛ هرگز دست از نگرانی برای کسبوکارت برندار.
میگویی: چرا؟
چون وقتی دربارهی کسبوکار و بیشتر چیزها در زندگی حرف میزنیم، چوب روزگار در کمین همه است و هیچوقت نمیدانی کِی و از کجا ضربه میخوری.
من واقعاً به این موضوع اعتقاد دارم. اصلاً مهم نیست که اوضاع الآن روبهراه است و فکر میکنی همهچیز را میدانی. این نکته را در مغزت خوب فروکن: «چوب روزگار همین الآن در انتظار توست.»
منظورم از چوب روزگار این است که همیشه نیرویی آن بیرون وجود دارد، چیزی که موفقیت و رشد کسبوکارت را هدف قرار داده است. این نیرو ممکن است وجود رقیب یا محصول بهتر، مرافعه و دادخواهی، زیرورو شدن نظام اقتصاد، قوانین جدید حکومتی یا بانکی که روی آن حساب کردهای؛ ولی به تو پول قرض نمیدهد یا حتی این روزها نگرانی دربارهی یک حملهی تروریستی، چه داخلی و چه بینالمللی، دیگر موضوع مسخرهای نیست.
وقتی حادثهای خسارتبار و زیانآور اتفاق میافتد، بهترین امید تو این است که با عکسالعمل سریع، زیان را به حداقل برسانی؛ اما باید چشمهایت را باز کنی. باید شروع کنی به نگران شدن، پیشبینی کردن، برنامهریزی و اقدامات پیشگیرانه انجام دادن. چرا؟ چون چوب روزگار به نقطهضعفی اصابت میکند که هنگام انجام همزمان همهی نقشها و مهارتهای موردنیاز برای داشتن یک کسبوکار موفق، برای خودمان درست میکنیم.
دچار خودخشنودی و اعتمادبهنفس بیشازحد شدن خیلی راحت است؛ ولی منجر به نادیده گرفتن جزئیات بسیار مهمی میشود.
«ممکن است فکر کنی که میدانی چهکار میکنی؛ اما من میخواهم به تو آن چیزی را که نمیدانی، نشان بدهم.»
مردم همیشه از من میپرسند: «از چهچیزی میترسی؟» میگویم: «من از چیزی نمیترسم؛ اما نگران هستم.» این یکی از مهمترین اجزای پیامی است که سعی میکنم در برنامهی تلویزیونی خودم، خریدار میلیارد دلاری، هنگام صحبت با رهبران تجاری، دانشآموزان، کارآفرینان و کارمندانم به مخاطبان منتقل کنم. من باید به کارآفرینان بگویم که حتی وقتی دارند محصول جذابی را به من میفروشند، در یک جایی کوتاهی میکنند که دارد به کسبوکارشان آسیب میزند.
بنابراین، همین طور که عنوان این کتاب میگوید، قدم بعدی خیلی ساده است: ساکت باش و گوش کن.
چیزهای زیادی وجود دارد که دوست دارم با شما به اشتراک بگذارم و بعداً خوشحال خواهی شد که به آنها توجه کردی.
این کتاب پنج بخش دارد و هر بخش دربارهی یک موضوع هستهای و مهم صحبت میکند که اگر درباره آنها اطلاع نداشته باشی، میتوانند هر کسبوکاری را نابود کنند. این بخشها به ترتیب عبارتاند از:
- مهماننوازی (اگر نیمرو میخواهند...)؛
- بهتر است اعداد و ارقام کسب و کار خود را به خوبی را بشناسی؛
- قانون 95:5: «پنج» درصد تو چیست؛
- فرصت را دیدی، آن را غنیمت بشمار؛
- با رهبری خودت زندگی کن.
سردفتران و دفتریاران ماهیت سند و مسئولیتهای سردفتران و دفتر یاران
انسانها هر یک در جامعهای چشم به جهان میگشایند که خود در پیدایش آن دخالتی نداشته و با افراد و مسائلی در اجتماع روبرو میشوند که با میل و ارادهی آزاد، آن را انتخاب نکردهاند. امّا با این همه، زندگی انسانها یکسره الزام و اجبار نیست و وجه فارق انسان و حیوان که محکوم همیشگی غرائز ذاتی است قدرت او در انتخاب و اختیار می باشد. کمال و پیشرفت و ترقّی انسانها و جامعهی بشری نیز از آزادی و اراده نشأت گرفته است. مسؤولیت نیز مستلزم آزادی است و تجاوز از حدود همین آزادی است که مسؤولیت را موضوعیّت میبخشد[1].
مسؤولیت؛ حاصل و مولود آزادی اراده انسانهاست و بنابه طبع و مقتضیّات پیشرفته و تمدنِ جوامع بشری به عنوان ضمانت اجرای حقوق فردی و تنظیم روابط اجتماعی و اقتصادی ایفای نقش میکند و با تاریخ جوامع و نیازهای اقتصادی و عاطفی مردم ارتباطی تنگاتنگ دارد. نهادها و قواعد حقوقی در هر جامعهای زادهی نیاز، مصالح، عادات، رسوم و خصائص فرهنگی است و با تأثیرپذیری از شرایط محیط و اخلاق اجتماعی و اقتضائات زمان، تحول یافته و تکامل مییابد. به واقع حقوق قواعد زندگی اجتماعی است[2]، اجتماع بشری نیز دائماً درحال تحول است و قواعد حقوقی نیز در مسیر این تحول رشد میکند و تکامل مییابد.
در عصر کنونی مسائل و مشکلات فراروی جوامع نیز پیچیدهتر و متنوعتر گردیده است. مسؤولیت انسانها حاصل اجتماعی شدن و انصراف از آزادی مطلق و بیقید و شرط جوامع اولیه است. جمع حق فردی با حق دیگران و برقراری نظم مطلوب مستلزم وضع و اجرای قواعد و مقرراتی است که مسؤولیت از اهم این مقررات میباشد.
مسؤولیت با تدبیر عقلانی براساس پایهگذاری احترام به حقوق یکدیگر و ضرر نزدن و جبران ضرر، همزاد شکلگیری زندگی اجتماعی حیات یافته است. مسؤولیت، حاصل تجاوز از حدود مورد قبول و توافق جمعی است هرچند مسؤولیت در اشکال اولیه بیشتر خصیصه مادی داشته لیکن هم اکنون قلمرو آن وسعت یافته و متوجّه تکلیف بهجبران هر نوع خسارت وارده به اشخاص است اعم از اینکه منشاء آن جرم، شبهجرم، عدم اجرای قرارداد، تأخیر و تخلف در اجرای قرارداد باشد.
[1] دکتر حسینقلی حسینی نژاد، مسوولیت مدنی، چاپ دوم، ص 9، جهاددانشگاهی دانشگاه شهید بهشتی.
[2] دکتر ناصر کاتوزیان، مسوولیت مدنی و ضمان قهری، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول ص 19.
سرمشق
سنجش از دور کاربردی در ArcMAP (کتاب الکترونیک)
با توجه به رشد فزاينده ي علم و فن آوري در دنيا، به نظر مي رسد نقش پژوهش در زمینه سنجش از دور (RS) روز به روز برجسته تر مي شود. كشور ما هم چند سالي است كه امر پژوهش در سنجش از دور را جدي گرفته است و دولت و مسئولان به تشويق بيشتر پژوهشگران پرداخته اند. در اين ميان، يكي از دغدغه هاي اساسي پژوهشگران، اساتيد و دانشجويان انجام پروژه های سنجش از دور در محیط های سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد. در چند سال تدريسي كه در زمینه نرم افزار های سنجش از دور داشته ایم همواره شاهد کاربرانی بوده ایم كه نمی توانستند با نرم افزار Arc MAP به پردازش تصاویر ماهواره ایی بپردازند.به این دلیل در کتاب حاضر قصد داریم که به آموزش سنجش از دور کاربردی در محیط نرم افزاری ArcMAP از سری نرم افزار های تولیدی شرکت ESRI بپردازیم. اين مجموعه علاوه بر تعاریف و کلیات در زمینه سنجش از دور به معرفي پروژه های کاربردی در این زمینه می پردازد و به نمونه های پروژه های انجام شده در ایران و جهان اشاره می کند.
سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی
بلایای طبیعی یکی از رویدادهای اصلی فرایندهای طبیعی زمین هستند. پیامدهای بلایای طبیعی باعث تلفات جانی و مالی و همچنین خسارات اقتصادی می شوند. هنگامی که ما در مورد میزان شدت بلایای طبیعی صحبت میکنیم، بستگی به میزان تابآوری جمعیت آسیب دیده و توانایی بهبودی دارد. اگر جمعیت منطقهی آسیب دیده از بلایای طبیعی آسیب پذیر نباشند، این رویداد هیچ پیامد مخربی را پشت سر نخواهد گذاشت. با این حال، زمینهایی وجود دارند که به اصطلاح، مناطق آسیبپذیر هستند و نسبت به انواع خاصی از بلایای طبیعی مانند زلزله، رانش زمین و فرسایش خاک، حساس هستند. بلایای طبیعی ممکن است حملات فاجعهباری در مناطق آسیبپذیر داشته باشد و بهبودی ممکن است به سالها زمان نیاز داشته باشد
