عنوان: مشاوره توانبخشی در سلامت جسم و روان تألیف:  کیم اترینگتون مترجمان: نسیم پاک نیا، فرزانه دورودیان، فرشاد زارعی، زهرا صداقتی، سعادت طاهری، زهرا قزوینی، فاطمه نادری ریشۀ این اثر در کتاب مشاوران حوزۀ سلامت است که در آگوست ۲۰۰1 منتشر شد. من به‏عنوان هماهنگ­کنندۀ کارشناسی و کارشناسی ارشد مشاوره در حوزه­های سلامت/ مراقبت اولیه در دانشگاه بریستول (مسئولیتی که در سال ۲۰۰۰ رها کردم) متوجه شدم مطالب خیلی کمی برای و دربارۀ مشاوران مشغول به کار در مراقبت­های ثانویه و ثالث وجود داشت، گرچه برای و دربارۀ مشاوران حوزۀ مراقبت­های اولیه مطالب چشمگیری وجود داشت. در ابتدا دوره­های آموزشی روی آموزش مشاورانِ مراقبت­های اولیه، و چندین دورۀ دیگر متمرکز بود که مشاوران حوزۀ مراقبت­های اولیه از آن حمایت می­کردند. منظور از آن یک دورۀ یک­ساله بود که به مشاورانی پیشنهاد شده بود که کارشناسی خود را در این رشته گرفته بودند. هرچند، بعد از اینکه دو گروه این دوره را گذراندند ما دوره را برای دوسالِ آموزش حرفه­ای فوق لیسانس بسط دادیم و گسترۀ آن را با قرار دادن مشاوره در محدودۀ وسیع­تر حوزه­های سلامت گسترش دادیم. این تغییر همسو با اعتقاد شخصی­ام بود که نیاز به مشاوره به­عنوان بخشی از فرآیند توانبخشی هنوز ناشناخته است. در مدت ده سال گذشته تعداد مشاوران عمومی افزایش یافته است و مشاورانی که در دیگر عرصه­های سلامت کار می­کنند مشخصات بسیار ضعیف­تری دارند. بنابراین تصمیم گرفتم با ارایۀ پیشینۀ پژوهشی درمورد کسانی که خواستار مشاوره فردی و خدمات درمانی حوزه­های دوم و سوم سلامت هستند این ناهماهنگی را بررسی کنم. درحال حاضر به عنوان هماهنگ­کننده و استاد راهنمای کارشناسی­ارشد در مشاوره در واحد پژوهش، تحت­تأثیر پژوهش­های چند تن از دانشجویانم هستم که کارهای آنان در مراکز سلامت را برجسته می­کند. این دانشجویان دیپلم­شان را دریافت کرده­اند و قرار است پس از دورۀ کارشناسی­ارشد پژوهشگر شوند و روی پایان­نامۀ خود کار کنند. بنابراین مصمم شدم از برخی از آنان بخواهم تا در نوشتن کتاب به من کمک کنند تا این اثر را برای طیف وسیع­تری از مخاطبین منتشر کنیم. در طول مرحلۀ اولیۀ کاری که قرار بود به تالیف دو کتاب منجر شود، کنجکاو بودم دربارۀ مشاورانِ خارج از این­جا بدانم که در حال ارتقای خدمات در حوزه­های ناشناختۀ سلامت بودند و با خودم فکر می­کردم آیا آنان هم خواستار سهیم شدن در این کتاب بودند یا نه. بنابراین در مجلۀ مشاوره (انجمن مشاوره و روان­پزشکی بریتانیا) آگهی دادم که آیا مشاورانی در این حوزه وجود دارند که مایل به نوشتن و خواستار ذی نفع شدن در این طرح باشند. وقتی سیل پاسخ­ها را دریافت کردم شگفت­زده شدم و همین چشم اندازم را برای نوشتن فصل­های جالب­تر و بیش‏تر گسترده کرد. مشکل آن­جا بود که من فصول پیشنهادی بسیار زیادی برای کتاب داشتم و تمایلی به حذف کردن هیچ­کدام نداشتم. به­طور طبیعی خیلی­ها تا می­فهمیدند مطالب برای چاپ زیاد است منصرف می­شوند، و خیلی مطالب را هم به­خاطر تکراری بودن حذف کردم. به طور واضح مطالبی وجود داشت که نسبت به مبلغ پرداختی برای کتاب مناسب نبود، اما در نهایت مطالبی که دستم ماند بیش­تر از گنجایش فصل­های یک کتاب بود. بنابراین به این فکر کردم که چطور می­شود این فصل­ها را به دو کتاب با دو کانون توجه مجزا تقسیم کرد. کتاب اول، مشاوران حوزۀ سلامت روی خود مشاوران و موضوعاتی که در کارشان وجود دارد تمرکز می­کند: چگونه مشاور شدند؛ چگونه خدمات­شان را ایجاد کردند؛ کار در یک تیم چندرشته­ای چه معنایی برایشان دارد؛ اثر کار بر روی زندگی­شان و بالعکس؛ اثر بافت کاری آنان بر روی خودشان و فرآیند مشاوره؛ آموزش، نظارت، حمایت، و موضوع­های پیچیدۀ مراجعان مانند سلامت جنسی جوان، ایدز، نازایی، سرطان، مسکّن­ها، و سلامت روانی. این کتاب علاوه بر این شامل سخنان درمانجویان نیز می­باشد: زنی مبتلا به سرطان و دیگری که تجربۀ درمان نازایی­اش را شرح می­دهد. کتاب دوم تفاوت قابل­توجهی دارد. هنگامی که به ارایه فصل­ها فکر می­کردم واژۀ «توانبخشی» دائم جلوی چشمانم بود. کار قبلی من به­عنوان کاردرمانگر باعث شده بود علاقۀ خاصی به توانبخشی جسمی و روانی پیدا کنم. من در یک کلینیک راهنمایی کودک، یک بیمارستان روان‏پزشکی سرپایی، یک بیمارستان عمومی، انجمنی برای افراد مبتلا به اوتیسم به‏عنوان کاردرمانگر در بخش خدمات اجتماعی کار می­کردم. وقتی در سال 1987 شروع به آموزش مشاوره کردم در آخرین شغلم مشغول به کار بودم. بنابراین نقشم به­عنوان مشاور با نقشی که در تیم توانبخشی دارم ارتباط نزدیکی داشت و از آن نشأت گرفت. در سال 1988 با انجام پژوهش و پایان­نامه سعی کردم مدرک مشاوره­ام را اخذ کنم: «هنر افراد معلول، 1986: نیاز به مشاوره». این عنوان بازتاب نگرانی آن زمان من از کمبود حمایت عاطفی برای افراد ناتوان بود. این اقدام نیازهای کاربردی مختلفی را برجسته کرد: برای زندگی روزمره، تعطیلات، و غیره کمک می­خواستند ولی دم نمی­زدند، این یعنی ما می­دانیم کسانی هستند که پس از تغییرات ایجادشده بر اثر ناتوانی در زندگی­شان به کمک و حمایت عاطفی یا روانی نیاز دارند. هنگام کار در کاردرمانی و ارزیابی کمک­ها و انتظارات، به­کرّات به حرف­های آدم­ها از چگونگی تغییر زندگی­شان گوش می­دادم. ولی آن زمان نه نیاز به مشاوره برایشان حس می­شد و نه کاردرمانی من به درد مراجعان می­خورد. کم­کم فهمیدم پانسمان، ویلچر، چوب زیربغل، و اندام­های مصنوعی بی­استفاده می­ماندند چون هیچ­کس به معنای تجربه­ای که ناتوانی و بیماری مزمن برای بیماران داشت گوش نمی‏کرد. ما با بی­توجهی به نیازهای عاطفی بیمار درمعرض این خطر بودیم که سد مهمی بر سر راه توانبخشی و بهزیستی آیندۀ او بشویم. پس تمرکز پایان­نامه­ام را روی این گذاشتم که آیا افرادی که به­عنوان ناتوان داوطلب دریافت خدمات اجتماعی شده­اند، هرگز احساس کرده­اند که مشاوره برایشان مفید است؟ و اگر بله، به­نظرشان چرا این­طور بود؟ یافته­ها نشان داد برخی نیاز به مشاوره را ابراز کرده بودند ولی در آن زمان برایشان مهیا نشده بوده است. گرچه همکاران محلی من یافته­های پژوهشم را معتبر دانستند، ولی حاضر نشدند به افراد ناتوان مشاوره ارائه دهند. هرروز بیش از قبل از نابسندگی خدماتی که ارائه می­دادم دلسرد می­شدم، و در سال 1992 (هشت سال پس از کاردرمانگر بودنم) عطایش را به لقایش دادم و مشاور، استاد دانشگاه، و ناظر شدم و در همین حین کارشناسی ارشد خود را در مشاوره و نظارت گرفتم. پس دو سال از دنیای سلامت و توانبخشی دور بودم. علایقم مرا به سمت دیگری کشاندند و نهایتاً در سال 1994 وارد آموزش مشاوره در بخش مراقبت­های اولیه شدم. این کتاب چرخۀ بازگشت مرا به دنیای سلامت و توانبخشی تکمیل کرد، ولی این بار با تمرکز اصلی­ام روی مشاوره: و همه­چیز از آن زمان بهتر شد. تمام نویسندگان کتاب مشاوره توانبخشی در سلامت جسم و روان کاملاً در دنیای توانبخشی فعال بودند، چه به­عنوان درمانگر و چه درمانجو. خیلی­هایشان تجربۀ دست­اول ناتوانی و یا بیماری مزمن را دارند. و بقیه، از جمله خود من، در برهه­ای از زندگی­مان با یک فرد ناتوان زندگی کرده­ایم. هریک به سهم خود تجربه و دانشی را به این کتاب افزوده­اند.